EXPOSITIE "WONDERLIJKE BOMEN"                                Greet Westenbrink

Deze zomer mag ik mijn "Wonderlijke bomen"exposeren in De Brinkhof in Norg. En wel van 25 juli tot en met 3 september. Bomen hebben vaak heel bijzondere groeiwijzen, vormen die doen denken aan mensen, dieren en gevoelens.

Ik heb gewerkt naar foto's, zelfgemaakt of verzameld uit kranten en tijdschriften. De techniek die ik gebruikt heb zijn olieverf en pastelkrijt. Vorig jaar hebben deze schilderijen in het gemeentehuis in Roden gehangen. Het leek mij leuk om ze ook in Norg nog eens te exposeren.

RELIGIEUS ERFGOED.                                                  Greet Westenbrink

2008 is het jaar van het Religieus Erfgoed.

Nu het kerkbezoek minder wordt en veel  kerken gefuseerd zijn, is er een overschot aan kerkgebouwen. Prachtige kerken dreigen te verdwijnen of omgebouwd te worden tot verkoophal of iets dergelijks.

Daarom dit jaar aandacht voor mooie kerkgebouwen en alles wat er mee samenhangt. De Raad van Kerken Noordenveld heeft ons benaderd of wij daar  rond Pinksteren ook onze medewerking aan willen geven d.m.v. schilderijen die iets met dit thema te maken hebben.

Zaterdag 10 mei is er een fietstocht vanaf de Catharinakerk aan de Brink in Roden, via de R. K. kerk aan de Nieuweweg,  Peize en Roderwolde weer terug naar Roden. In die kerken zouden we dan voor langere tijd schilderijen mogen tentoonstellen. Nu ik dit schrijf is er nog geen duidelijkheid over de mogelijkheid van ophangen en de hoeveelheid schilderijen die er kunnen hangen. Wie hier aan mee zou willen doen kan zich wel alvast opgeven bij mij. Misschien heb je nog wel iets in huis dat bij dit thema past?

Ik zal een lijst ophangen op het atelier om je op te geven.

Greet Westenbrink, tel 050‑5017663

WORKSHOP DRUKTECHNIEKEN.                                                    Joke Bodde

Docente Marleen van Engelen gaf in februari op twee zaterdagen een workshop drukttechnieken. Er was veel belangstelling en bij het rondje voorstellen hoorden we dat veel mensen vroeger op school al eens met linoleumsnede gewerkt hadden of nog nooit zoiets geprobeerd hadden en nu de kans kregen. Bij de inleiding vertelde Marleen dat de techniek om in een plaat te snijden, dit met roet of inkt in te wrijven en af te drukken duizenden jaren geleden al in China begonnen is. Door beelden of letters af te drukken, kon kennis snel worden verbreid.

Wij zouden ons gaan bezighouden met hoogdruk wat op verschillende manieren, b.v. linoleum-, hout-, karton- en steendruk. Voor de eerste dag deelde Marleen stukken kurklinoleum uit. We tekenden eerst een afbeelding op papier, dit werd ingevuld met witte verf, zodat je een idee kreeg hoe het er na het drukken uit zou zien. Omdat de afbeelding in spiegelbeeld zou verschijnen, was het wel even goed nadenken hoe te werken. Nadat de afbeeldingen op linoleum overgenomen waren kon het gutsen en snijden beginnen. We merkten dat kurklinoleum een zeer prettig materiaal is om te bewerken. Nadat het beeld met zwarte verf op waterbasis was ingerold, drukten we dit af op papier met behulp van de drukpers. Doordat je van het linoleum nog wat kon wegsnijden kon je je beeld verfijnen. De volgende zaterdag konden we verder gaan met hetzelfde beeld of een nieuw beeld gutsen. 

De Resultaten

Deze keer drukten we in kleur af. Enkele mensen gebruikten hetzelfde over elkaar, enkel maakten een puzzeldruk of begonnen met reductietechniek te werken. Het was erg leuk te zien hoe verschillend er gewerkt werd, ondanks het gebruik van dezelfde materiaal en techniek. De workshop werd als inspirerend en inspannend ervaren. De meeste mensen hadden nog wat meer tijd willen hebben. Een paar willen op de dinsdagavond verder werken. Marleen noemde nog het Grafisch Museum om te bezoeken. We vinden het telkens weer prettig zo verwend te worden met koffie en thee enz. Dat Tineke ook nog papier voor ons afsneed zodat het schoon bleef, was super.

INLOOPZONDAG                                                      Paul de Vries

Het is zondagmiddag op 27 januari.

Terwijl het anders heel stil en uitgestorven is op deze dag in het weekend, wordt het nu steeds drukker. De een na de ander komt de trappen opgeklauterd met een schilderij. Soms zijn de olieverven nog niet eens droog. Er zijn al bestuursleden aanwezig die ezels hebben klaargezet voor een kleine expositie. De werken gaan allemaal over het thema dat veel inwoners van de gemeente bezig houdt: ‘Bedreigd Groen’.

Verkuno, de vereniging van beroepskunstenaars, heeft het initiatief genomen voor een grote tentoonstelling die de groene plekken en plekjes in de omgeving van Roden in beeld gaan brengen. TSR werd door de professionals uitgenodigd om ook mee te doen. Daar geeft onze club graag gehoor aan. U weet natuurlijk dat veel ‘groen’ wordt bedreigd door heel ambitieuze plannen voor enorme woningbouw.

Jannes van Echten had een hulpmiddel gemaakt: een boekje met  foto’s van al die groene plekken. En zo zijn er door meer dan twintig leden schilderijen op doek of papier gezet. Ze zijn nog niet allemaal klaar en daarom was deze zondagmiddag zo geschikt om over eigen werk te praten en er commentaar op te ontvangen.

Het werden heel geanimeerde gesprekken. Het is altijd boeiend om naar schilderijen te kijken, er over na te denken en er over te praten.

Het biedt ook de kans om een beetje afstand te nemen van je werk. Dat kan wel eens nodig zijn voor een nog beter resultaat.

Er werd niet geschilderd op deze zondagmiddag maar toch was deze schildermiddag een succes. En bovendien was het ook heel gezellig aan de grote tafel.

De tentoonstelling in het Gemeentehuis, is te bekijken tot en met 23 april. Daarna gaat het werk naar de Brinkhof te Norg.

Het bestuur hoopt dit seizoen nog één inloopmiddag te organiseren.

Van een bewonderaar

Ik heb met bewondering naar jullie site gekeken,

dit mede op verzoek van Nel Groen - de Wit,

Ook haar schilderijen vind ik knap. Mijn complimenten.

DE DUURSTE MAALTIJD ALLER TIJDEN                                                  A. Muis

De kostbaarste maaltijd ter wereld begon met een glas azijn. Azijn is misschien niet het eerste waar u aan denkt als u gevraagd wordt het duurste drankje te noemen. En toch is dit het duurste drankje in de geschiedenis geweest. Cleopatra, koningin van Egypte, maakte culinaire geschiedenis toen ze wedde dat ze tijdens één maaltijd voor een waarde van 1 miljoen sestertiën tot zich kon nemen.

Dit leek velen een onmogelijke opdracht. Niemand kon toch zoveel eten? Cleopatra slaagde erin een dergelijke kostbare maaltijd te nuttigen door parels ter waarde van 1 miljoen sestertiën in een glas azijn te laten vallen. Ze zette het glas terzijde terwijl de voorbereidingen van de maaltijd werden getroffen.

Toen de tijd was aangebroken om haar weddenschap te winnen, dronk ze de opgeloste parels op!!

Cleopatra won de weddenschap omdat ze wist dat azijn een goed oplosmiddel was.

Als u er niet zoveel behoefte aan heeft voor een paar duizend euro aan parels op te lossen dan kunt u deze eigenschap van azijn misschien op de volgende manier gebruiken.

Harde kwasten

Harde wasten vol opgedroogde verf krijgt u weer zacht door ze in AZIJN te koken. Giet er kokende azijn overheen tot ze onderstaan en laat ze twintig minuten ‘sudderen’. Spoel ze goed uit, waarbij u de zacht geworden verf uit de haren verwijdert. Als er heel veel verf in de kwasten zit kunt u de procedure herhalen.

FLORIS JESPERS (1889 ‑ 1965)                                                              Marijke Inja

Gedurende de tijd dat wij in Antwerpen woonden, tot ca. 1953, was mijn vader bevriend met de Vlaamse impressionistische schilder Floris Jespers, letterlijk en figuurlijk een kleurrijke, wispelturige en veelzijdige man. Veel stromingen in de schilderkunst heeft hij in zijn schilderijen gebruikt,kubisme, futurisme, constructivisme.

Hij maakte prachtige, letterlijk gloeiende "églomisé"‑werken, d.w.z. schilderingen achter glas.

Een aantal verhalen en anekdotes kan ik mij herinneren, o.a.:

De woning van de familie Jespers in de Antwerpse binnenstad was op

de eerste verdieping. Als een nieuw model zich aandiende daalde madame

Olympe Jespers de lange trap af om de dame te keuren. Floris stond dan bovenaan de trap en riep naar beneden:

"Pomme ou poire?" ("Appel of peer?" De 'betere' kringen in Antwerpen bedienden zich in die tijd nog graag van hele of halve franse zinnen).

Dit sloeg uiteraard op de vorm van de billen. Bij "pomme" kon het model weer vertrekken, bij "poire" mocht ze bovenkomen.

Floris had een geraffineerde manier om de Duitse bezetter dwars te zitten. Als een Duitse officier kwam vragen een schilderij voor hem te maken, zegde hij graag zijn volle medewerking toe. Hij bracht dan eerst een flinke laag loodmenie op het doek aan en schilderde daar iets moois overheen. Na verloop van een paar jaar kwam de menie natuurlijk door de verf heen waardoor het doek waardeloos werd.

Zo pleegde Floris zijn eigen verzet.

BEDREIGD GROEN                                                                   Marianne Verbeke

Bedreigd Groen in het landschap rond Roden en Nietap.

In het kader van de plannen die de gemeente Noordenveld heeft voor de uitbreiding van woningbouw in het gebied rond Roden, hebben een aantal leden van de TSR zich de laatste maanden bezig gehouden met het schilderen van natuur en landschap in de omgeving van Roden. Deze schilderijen zijn nu onder de naam ‘Bedreigd Groen’ tentoongesteld in het gemeentehuis van Roden. De namen van de werkstukken geven aan waar de plek die geschilderd is zich topografisch bevindt, maar de schilderijen zijn (enigszins) gegroepeerd naar landschap.

Als achtergrondinformatie volgt hier een beschrijving van de soorten landschappen (met iets over de grondsoort, ontstaan en begroeiing), die in Roden en omgeving voorkomen.

Het Noordenveld van de provincie Drenthe is het land van de beekjes, loopjes en diepjes, oude esdorpen met hun hoge essen, de holten en wolden, de weilanden en hooilandjes langs de beek, en het grote veld. Het is een lappendeken van landschapjes, waarin de gemeente Noordenveld een bijzondere plaats inneemt vanwege de verscheidenheid aan grondsoorten, die landschapsvorm en vegetatie bepalen.

Drenthe wordt gekenmerkt door het zogenaamde esdorpenlandschap. Het dorp Roden was van oudsher een esdorp, met de gemeenschappelijke landbouwgronden (de es) buiten het dorp, de hooilanden (maat/madeland) en weidegronden in het beekdal en de stukken bos (het holt) op de overgang van de es naar de woeste (heide)gronden, het veld.  Zoals blijkt uit de naam Roderesch, lag aan de zuidkant van het dorp een van de essen. Zo’n es is landschappelijk vaak nog herkenbaar aan een open akkercomplex dat omgeven is door een dichtbegroeide houtwal. Voor de landbouw werden hoger gelegen vochtige gronden uitgezocht en deze es lag dan ook op een matig ontwaterde keileemgrond, die bestond uit een ondergrond van keileem en een bovengrond van dekzand.

De flora hier bestaat vooral uit de meer bekende akkeronkruiden, zoals Akkerviooltje, Hennepnetel, Knopherik en Gele ganzebloem. De laatste was een van de meest gevreesde onkruiden op de vroegere Drentse essen. In een droog voorjaar kon deze plant een rogge‑, gerst‑ of haverakker volledig overwoekeren. Het soort bomen dat het goed op deze grond doet, is vochtig Berken-Eikenbos of Beuken‑Eikenbos, met daaronder Hulst, Hazelaar, Klimop, Vlier, Blauwe bosbes en Salomonszegel. Als dit gekapt wordt, verschijnt er vochtige heide.

In de veertiende eeuw was er hier in het zuiden van Roden, behalve de es, ook heide. Daar werd toen een stenen huis gebouwd, waarvan de eigenaren bossen aan lieten planten om daar het hout van te kunnen verkopen. Zo ontstond het Mensinghebos, dat met name door zijn prachtige beuken en monumentale eiken zo waardevol is. Deze oude landgoedbossen strekken zich uit tot aan het beekdal van het Lieverse Diep, een onderdeel van het stroomdalstelsel van de Drentse Aa. Op de overgang naar het beekdal komen nog natuurlijke broekbossen (moerasbos) voor.

In tijden van grote wateraanvoer treedt de beek nog wel eens buiten zijn oevers, met het gevolg dat in de madelanden een zeldzame plant als de Adderwortel kan groeien.

Aan de zuidwestkant van Roden lagen de woeste gronden van het Roderveld; een nat veenachtig heidegebied, waar een zandrug doorheen liep, die men de Hullen noemde vanwege de hoge ligging (hulle = hoogte). Door dit gebied ging het stroompje De Loop, dat in de Middeleeuwen een brede stroom was die vaak buiten zijn oevers trad (nu Steenberger Loop); vandaar dat oorspronkelijk de weg naar Zevenhuizen over De Hullen liep. Het was een streek met van oudsher een arme bevolking; tot in de vorige eeuw stonden er nog plaggenhutten op het Roonderveld. Het voorkomen van de naam Scheperij ten noorden van Nieuw Roden herinnert nog aan de tijd dat hier schapen geweid werden. Het is nog niet eens zo lang geleden dat deze veldgronden ontgonnen werd. In het landschap van zulke jonge veldontginningen bepalen open ruimten met hier en daar wat struikgewas het beeld. De Kaatsweg loopt door dit gebied, de namen van de Hullenweg en Veldweg herinneren nog aan de oude situatie.

De es ten zuiden van het dorp is niet de enige es die Roden had. In 1495 is er in een Roder willekeur ( een besluit/overeenkomst) sprake van een oosteresch, waarop de boeren verplicht waren een bepaalde hoeveelheid bonen te zaaien. Over deze es is verder weinig bekend.

Er is in Roden echter wel sprake van een Zulther Es, een gebied in het noordoosten, dicht bij de Maatlanden. Op een oude kaart uit 1898 blijkt dat er ten westen van Roden (ongeveer waar nu de Ceintuurbaan West is) een gehucht lag met de naam Zulthe. Dit plaatsje had toen aan de noord‑ en de zuidzijde een es, op de kaart Zulther Esch geheten. Uit bodemonderzoek blijkt dat het gebruik van deze es als landbouwgrond terug gaat tot voor het begin van onze jaartelling.

De naam Zulthe doet denken aan de oude naam van het Leekstermeer: het Zulthemeer.

Het woord zulte betekent zilt/zout. Het Leekstermeergebied is het enige stukje Drenthe dat onder de zeespiegel ligt. Roden ligt op de rand van het Drents plateau, waar de benedenloop van het stroomdalstelsel van de Drentse Aa begint. De brede laagvlakte ten noorden van Roden en Peize stond in de vroege Middeleeuwen nog in verbinding met de Lauwerszee‑boezem, waardoor het water in het Leekstermeer  brak (zilt) werd.Het stroompje De Bitse loopt van de westkant van Roden, waar het plaatsje Zulthe lag, naar het noorden en stroomt nog altijd in het Leekstermeer uit. Waarschijnlijk was het overstromingswater van dat beekje ook wat zilt en lag het gehucht Zulthe misschien op brakke  grond, waar het dan zijn naam aan te danken heeft.   De Maatlanden liggen op de bijzondere grondsoort potklei, dat voorkomt in een gebied dat zich uitstrekt van Lieveren in het zuiden van Roden tot aan Nietap in het noordwesten en Foxwolde in het noordoosten.

Deze potklei komt voor tot vlak onder het maaiveld en komt zelfs op sommige plaatsen aan de oppervlakte. Kenmerkend voor dit landschap zijn de beslotenheid, landgoedachtige structuren en kleine bosgebieden. De vele houtwallen en singels vervullen in het gebied een functie als broed‑ en foerageergebied voor tal van zang‑ en roofvogels. Het kleinschalig cultuurlandschap zorgt ook voor veel soorten zoogdieren, zoals boommarter, bunzing, wezel, hermelijn, eekhoorn en ree. Vooral de tere gedeelten zijn vaak begroeid met bos, en dan vooral met Vogelkers, Es en Zwarte els. Op de drogere delen komen Zomereik en Beuk voor. In de onderlaag groeien Hazelaar, Meidoorn en Sporkehout en in de kruidlaag Bosanemoon,

 Karakteristiek voor de natste gedeelten zijn de grasgroene pollen van IJle zegge, pollen Reuzenzwenkgras en flinke plakkaten Heksenkruid. Opvallende zeldzaamheden van deze nattere potkleibossen zijn Muskuskruid en Bosereprijs. Beide hebben in het Nietapsterbos een grote vindplaats in de oude bosstrook in het talud van de Zwarte Ryth, waar spittende monniken bij de aanleg van de vaart de minder ontkalkte onderlaag van de potklei lijken te hebben blootgelegd. De kloosters zochten speciaal de kleibosjes op, want de taaie klei leverde uitstekende baksteen voor kloostermoppen.

De tichelgaten die bij het opgraven van potklei ontstonden zijn nog herkenbaar in de Kleibosch bij Roderwolde en in de buurt van Terheyl op de kruising van de Tautenburgsingel met het fietspad. Dit laatste tichelgat bestaat, net als een aantal sloten in de omgeving, uit elzenbroekbos met een ondergroei van Oeverzegge en Moerasspirea. Ten noorden van de Tautenburgsingel ligt nog een bijzonder overblijfsel: een vennetje, dat als pingo ontstaan is in de ijstijd, waar de bevolking de naam Vagevuur aan gegeven heeft.

Het potkleigebied tussen Roden en Leek zet zich tegenover het Nietapsterbos nog voort ten westen van de Natuurschoonweg, waar deze uitloper net noordelijk van Terheyl duidelijk te zien is als een flinke verhoging in het landschap, aan de rand van het laagveen. De aanwezigheid ervan verraadt zich hier door het plaatselijk voorkomen van de karakteristieke doornhagen van Meidoorn, Sleedoorn en Hondsroos en door het voorkomen van de bosplanten Nagelkruid, Bosandoorn, IJle zegge en Gewoon heksenkruid.

Het gedeelte van de gemeente Noordenveld dat niet op het Drents Plateau ligt, strekt zich uit van het Leekstermeer tot aan het beekdal van het Peizer/Eelder Diep. De namen van de  plaatsen Leutingewolde, Roderwolde en Foxwolde geven al met hun achtervoegsel -wolde aan dat het hier om een oorspronkelijk nat gebied gaat. Wolden waren uitgestrekte moerasgebieden met een afwisseling van zware broekbossen, rietmoerassen en open hoogveengebieden. De ontginning van dit gebied vond plaats in de volle Middeleeuwen (1000‑1300). Het toont nu een oud veenweidelandschap, waarin het oorspronkelijke ontginningspatroon op veel plaatsen nog gezichtsbepalend is: de verkavelingsstructuur in lange smalle percelen met greppels en sloten, de wijde groene open ruimte met landschapselementen als houtwallen, polderbossen, geriefbosjes, hekken en dammen. Aan de zuidkant, evenwijdig aan het Diep, bevindt zich de strook potklei in de ondergrond, waar de Kleibosch op ligt en de boerderij Tichelwerk, waarvan de naam nog herinnert aan de graafwerkzaamheden van de monniken hier in vroeger tijden.

(Geraadpleegde literatuur:

Theo Spek: Het Drentse esdorpenlandschap. Een historisch‑geografische studie. 2dln.

Utrecht, 2004.

Het Drentse Landschap. Handboek. Assen, 2003.

Atlas van Historische Topografische Kaarten. Drenthe. Landsmeer, 2007.)

Wie in meer informatie geïnteresseerd is over de geschiedenis van het Drentse landschap, kan op de website van de TSR het stuk ‘Het ontstaan van het Drentse landschap’ lezen. De inhoud van dat artikel gaat eigenlijk aan het bovenstaande stuk vooraf.

Ga daarvoor naar: leden schrijven

ADVERTENTIES

Op vertoon van uw ledenkaart krijgt u bij onze adverteerders korting